Temizlik tarihinden ilginç bilgiler: Antik Roma'dan günümüze temizlik kültürü ve ritüelleri hakkında şaşırtıcı gerçekler.
Mısırlılar hem ev temizliğinde hem de mumyalama işleminde 'Natron' adı verilen doğal bir tuz karışımı kullanırdı. Natron, nemi emen ve bakterileri öldüren yapısıyla hem evi hem de bedeni 'ebediyete' hazırlayan kutsal bir temizleyiciydi.
'Orta Çağ'da insanlar yıkanmazdı' bilgisi kısmen yanlıştır, sadece yöntemleri farklıydı. Odun külleri su dolu bir fıçıya konur ve süzülürdü. Elde edilen kaygan sıvıya 'Kül Suyu' denirdi. Bu su, çamaşırları beyazlatmak için kullanılırdı.
Vikingler ise, dönemlerine göre oldukça temizdi. Cumartesi günleri 'Laugardagur' (Yıkanma Günü) idi. Arkeolojik kazılarda en çok bulunan eşyalar kılıçlar değil; kemik taraklar, cımbızlar ve kulak temizleme çubuklarıdır.
Romalılar temizliğe düşkündü ama deterjanları yoktu. En güçlü temizleyicileri ise vücutlarından çıkıyordu. Roma sokaklarında köşelere yerleştirilen idrar toplama kapları vardı. 'Fullonica' adı verilen çamaşırhaneler bu idrarları toplardı. Bekleyen idrar, güçlü bir temizleyici olan amonyak üretir.
İşçiler, büyük teknelerin içinde idrar, su ve 'Fuller toprağı' (kil) karışımının içine girip, kıyafetleri ayaklarıyla çiğnerlerdi. Sonuç olarak amonyak yağları çözer ve beyazları ağartır. Romalıların o parlak beyaz togalarının sırrı, aslında fermente olmuş idrardı.
Romalılar hamamlarda yıkanırken sabun kullanmazlardı. Vücutlarına zeytinyağı sürer, sonra 'Strigil' adı verilen kavisli metal bir aletle yağı, teri ve kiri derilerinden kazırlardı. Anlamı, temizlik, 'yıkamak' değil 'kazımak' eylemiydi. Ölü deriden kurtulmak, yeniden doğmak gibiydi.
Temizliğin 'imanın yarısı' kabul edildiği bu kültürde, her gün yapılan abdest ritüeli bedeni ibadete hazırlar. Ayrıca misvak kullanımı ve güzel koku sürünmek sünnet kabul edilen önemli temizlik alışkanlıklarıdır.
Şinto rahipleri tarafından yapılan bir arınma törenidir. 'Onusa' adı verilen, ucuna kağıt şeritler (shide) bağlanmış bir değnek, kişinin veya nesnenin üzerinde sallanır. Burada su veya sabun kullanılmaz; temizlik tamamen sembolik bir 'süpürme' hareketiyle, görünmeyen kirlerin (kegare) rüzgarla uzaklaştırılmasına dayanır.
Japonya'nın yerel dini Şintoizm'de 'kirlilik' (Kegare) fiziksel kirden öte manevi bir ağırlıktır. Bir Şinto tapınağına girmeden önce girişteki çeşmede (Temizuya) elleri ve ağzı çalkalamak zorunludur. Bu, 'kutsal alana temiz girme' ritüelidir.
Yahudiler, Mısır'dan çıkışı anmak için kutlanan Pesah bayramı öncesinde evdeki tüm mayalı yiyeceklerin (Chametz) zerresini temizlemek zorundadır. Bu sadece bir süpürme değildir; ekmek kırıntılarının kalabileceği kitap araları, oyuncak kutuları ve cepler bile aranır.
Hatta sembolik olarak evin babası, bir mum ve kuş tüyü ile son kırıntıları arayıp yakar. Bu, 'kibirden (kabaran hamur) arınmayı' sembolize eder.
Hinduizm'de suyun kendisi tanrısaldır. Milyonlarca insan belirli tarihlerde 'Kumbh Mela' festivali için toplanır ve Ganj Nehri'ne girer. Bu sadece bir yıkanma değildir. İnanışa göre Ganj, cennetten dünyaya inen bir tanrıçadır (Ganga). Onun sularına girmek, kişinin 'karma' döngüsündeki kötü birikimlerini siler ve 'Mokşa'ya (özgürleşme/kurtuluş) yaklaşmasını sağlar.
Ölülerin küllerinin Ganj'a dökülmesi, ruhun su yoluyla nihai yolculuğuna temizlenmiş olarak çıkmasını simgeler.
Hıristiyanlıkta vaftiz (tüm vücudun veya başın yıkanması) 'ilk günah'tan arınmayı simgelerken, ayak yıkama ritüeli farklı bir temizlik türüdür. Paskalya öncesindeki Perşembe günü, Papa veya kilise liderleri, halktan seçilen kişilerin (bazen mahkumların veya evsizlerin) ayaklarını yıkar ve öper.
Hz. İsa'nın son akşam yemeğinde havarilerinin ayaklarını yıkamasına atıftır. Burada temizlik, 'alçakgönüllülük' ve 'hizmet' anlamına gelir. Lider, temizliği bir statü göstergesi olarak değil, bir hizmet aracı olarak kullanarak egosunu arındırır.
Temizliğin bireysel bir tercih değil, vatandaşlık görevi olduğu ülkeler vardır. Dünyanın en ilginç temizlik yasalarından biridir. Her ayın son Cumartesi günü, sabah 08:00 ile 11:00 arasında trafik durur ve 18-65 yaş arasındaki tüm sağlıklı vatandaşların sokağa çıkıp çevre temizliği yapması zorunludur.
Ruanda Soykırımı'ndan sonra toplumu yeniden birleştirmek ve ortak bir amaç (temiz bir ülke) etrafında kenetlemek için başlatılmıştır. Bugün Ruanda, Afrika'nın en temiz ülkesi kabul edilir.